Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho rằng, thực hiện sáp nhập không nhất thiết tỉnh nào về lại tỉnh đó như trước mà sắp xếp phù hợp với đặc điểm của các tỉnh.
Việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trước đây được thực hiện trên cơ sở sáp nhập 3 tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình. Trong ảnh là một góc TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Ảnh: Hanam.gov.vn
Tại Kết luận số 126-KL/TW, Bộ Chính trị, Ban Bí thư yêu cầu nghiên cứu định hướng tiếp tục sắp xếp bỏ cấp hành chính trung gian (cấp huyện); định hướng sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Thông tin về định hướng sắp xếp sáp nhập một số đơn vị hành chính cấp tỉnh đang thu hút sự quan tâm của dư luận.
Sáng 21.2, trao đổi với phóng viên Báo Lao Động, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh đánh giá việc sáp nhập tỉnh là điều tất yếu, đã làm là phải làm cả hệ thống chính trị. Trung ương, các bộ, ngành đang hợp nhất, sáp nhập.
Điểm lại lịch sử có thể thấy, thời điểm năm 1976, cả nước chỉ còn 38 tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, 15 năm sau (1991), con số này tăng lên 53 và đến năm 2004 là 64 tỉnh, thành phố.
Sau khi mở rộng địa giới hành chính thành phố Hà Nội (sáp nhập Hà Tây và một số địa bàn của Vĩnh Phúc, Hòa Bình vào Hà Nội) từ năm 2008 đến nay, nước ta có 63 tỉnh, thành phố.
Việc tách tỉnh khi đó là cần thiết bởi điều kiện đi lại khó khăn, cơ sở vật chất thiếu thốn. Tách để tạo không gian phát triển cho các địa phương. Và thực tế cho thấy nhiều địa phương đã có sự phát triển vượt bậc.
Nhưng đến thời điểm hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, giao thông thuận lợi và thời điểm này không ít địa phương đã phát triển đến giới hạn, các nguồn lực tài nguyên khoáng sản, đặc biệt đất đai dần cạn kiệt nên việc các tỉnh sáp nhập lại sẽ phát huy được lợi thế, đồng thời, tạo ra không gian, dư địa rộng lớn hơn để thu hút tiềm năng, nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh cho rằng việc trở về con số 38 tỉnh, thành phố như trước đây là phù hợp, nhưng ông cũng lưu ý không nhất thiết tỉnh nào về lại tỉnh đó như trước mà sắp xếp phù hợp với đặc điểm của các tỉnh.
Để xác định nhập tỉnh nào với tỉnh nào phải căn cứ tiêu chí về quy mô dân số và diện tích tự nhiên, những yếu tố đặc thù khác về văn hóa, lịch sử,… theo Nghị quyết 35 của Ủy ban Thường Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 – 2030.
Ông Dĩnh cho rằng, một tỉnh chỉ có hơn 300.000 dân như tỉnh Bắc Kạn là quá nhỏ.
Qua theo dõi sáp nhập, tinh gọn tổ chức bộ máy ở Trung ương, chỉ trong 2 tháng đã thực hiện xong, ông Dĩnh nhận định tinh thần “thần tốc” này sẽ được tiếp nối trong thực hiện chủ trương sáp nhập tỉnh, bỏ cấp huyện. Đặc biệt là trong bối cảnh chúng ta đang chuẩn bị cho Đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV vào tháng 1.2026, cần thực hiện quyết liệt để sớm ổn định tổ chức bộ máy.
Theo tìm hiểu của PV Lao Động, Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị quyết 27/2022 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu rõ tiêu chuẩn của tỉnh.
Dựa trên số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê tính đến năm 2024, đối với các tỉnh thành miền núi, ước tính có 21 tỉnh không đạt đồng thời cả 2 tiêu chí về diện tích và dân số theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Có thể kể đến một số địa phương như Bắc Kạn (0,3 triệu người, 4.859,96 km2), Tuyên Quang (0,8 triệu người, 5.867,90 km2), Lào Cai (0,8 triệu người, 6.364,00 km2), Đắk Nông (0,7 triệu người, 6.509,30 km2), Cao Bằng (0,5 triệu người, 6.700,30 km2), Yên Bái (0,7 triệu người, 6.887,70 km2), Hà Giang (gần 0,9 triệu người, 7.929,50 km2), Hòa Bình (gần 0,9 triệu người, 4.591,00 km2).
